وقتی گپ از شعر فارسی و تأثیر گذاران بزرگ آن می‌ شود، نام رودکی همیشه به عنوان پدر شعر فارسی مطرح است. رودکی نه فقط پایه‌ های شعر فارسی دری را گذاشت، بلکه نقش مهمی در شکل‌گیری سبک، زبان و محتوای ادبی در ایران، تاجیکستان و افغانستان داشته است. 
ولی اولین نکته‌ای که باید روشن کنیم این است که رودکی و زبان فارسی دری به عنوان محور اصلی شعر فارسی، نقطهٔ اشتراک مهمی بین ایران، تاجیکستان و افغانستان است. زبان فارسی در افغانستان و تاجیکستان همواره نقش مهمی در فرهنگ، ادبیات و هویت ملی داشته و رودکی با آثارش، پایهٔ این زبان را تثبیت کرده است. شعر رودکی ساده، روان و در عین حال غنی از تصویر سازی و استعاره‌ های هنری بود و همین ویژگی باعث شد که حتی بعد از قرن‌ ها، شاعران معاصر هم بتوانند با الهام از آن، شعر بسازند و مخاطب شان را جذب کنند.
در افغانستان، شاعران معاصر مثل صبغت‌الله مجددی یا رحمت‌الله بهاری، اغلب به میراث رودکی ارجاع دادند و سعی کردند همان سادگی و روانی زبان فارسی را حفظ کنند، اما همزمان با موضوعات اجتماعی، جنگ، مهاجرت و هویت ملی تلفیق کنند. جایگاه رودکی در شعر افغانستان، بیشتر از دیدگاه الهام‌بخش و پایه‌ای است؛ یعنی شاعران معاصر می‌خواهند مسیر رودکی را ادامه بدهند، اما در قالب موضوعات روز و مسائل اجتماعی خودشان. به عبارت دیگر، رودکی به عنوان نماد ثبات زبان و میراث فرهنگی عمل می‌کند و این باعث می‌شود که شعر فارسی دری در افغانستان با هویت ملی و فرهنگی مردم گره بخورد.
در تاجیکستان هم رودکی جایگاه بسیار خاصی دارد. چون تاجیک‌ ها میراث رودکی را بخشی از هویت ملی خودشان می‌دانند، شاعران معاصر مثل لعل‌شاد و دیگران اغلب سعی کردند با ارجاع به زبان و سبک رودکی، شعرهایی بسازند که هم مدرن باشد و هم ریشه در سنت ادبی فارسی داشته باشد. این تأثیرگذاری باعث شده که شعر تاجیکی امروز، نه فقط مدرن و اجتماعی باشد، بلکه پیوند مستحکمی با گذشتهٔ ادبی داشته باشد. به عبارت ساده، رودکی در تاجیکستان نه فقط شاعر کلاسیک، بلکه نماد هویت ملی و فرهنگی هم است.
یکی از نکات جالب این است که تأثیر رودکی در محتوا و مضمون شعر های معاصر هم دیده می‌شود. رودکی به طبیعت، زندگی روزمره و ارزش‌های اخلاقی توجه داشت و شاعران معاصر افغانستان و تاجیکستان هم این رویکرد را ادامه دادند، اما با موضوعات جدید مثل جنگ، مهاجرت، بحران‌ های اجتماعی و هویت فرهنگی. این یعنی رودکی به عنوان الگو و الهام‌بخش محتوا باقی مانده، اما شاعران معاصر آن را با دنیای امروز و مسائل جدید تلفیق کردند.
از طرف دیگر، سبک و ساختار شعری رودکی هم برای شاعران معاصر مهم است. سادگی زبان، تصویرسازی و آهنگ خاص شعر رودکی، الگویی برای نوشتن شعرهای روان و قابل فهم برای مردم عادی است. در حالی که شاعران معاصر در هر دو کشور با جریان‌های مدرن و تجربه‌ های نوآورانه هم درگیر هستند، باز هم تلاش می‌کنند با استفاده از سبک رودکی، زبان فارسی دری را زنده و قابل فهم نگه دارند. این یعنی جایگاه رودکی نه فقط تاریخی، بلکه زنده و جاری در شعر معاصر است.
یکی دیگر از نکات مهم، نقش رودکی در شکل‌ گیری هویت فرهنگی و ملی است. در افغانستان و تاجیکستان، شعر فارسی دری یکی از ابزار های مهم حفظ هویت ملی و فرهنگی و رودکی به عنوان بنیان‌گذار این سنت، نقش بسیار مهمی در تثبیت این هویت داشته است. شاعران معاصر با ارجاع به رودکی، هم میراث فرهنگی را زنده نگه می‌دارند و هم به مردم یادآوری می‌کنند که زبان و ادبیات فارسی دری یک پیوند تاریخی و فرهنگی قدرتمند است.
از نظر اجتماعی و ادبی، جایگاه رودکی در شعر معاصر تاجیک و افغانستان نماد پیوند گذشته و حال است. شاعران با الهام از رودکی، سعی می‌کنند تجربه‌های تاریخی، اجتماعی و فرهنگی را به زبان امروز منتقل کنند و در عین حال با مسائل مدرن مواجه شوند. این کار باعث می‌شود شعر فارسی دری در این کشورها زنده و پویا بماند و هویت فرهنگی مردم تثبیت شود.
یکی از تفاوت‌ های جالب این است که در تاجیکستان، جایگاه رودکی نسبت به ادبیات رسمی و ملی اهمیت بیشتری دارد و در آموزش و فرهنگ رسمی حضور پررنگی دارد. در حالی که در افغانستان، جایگاه رودکی بیشتر در ادبیات مردمی و جریان‌ های فرهنگی ملموس است و شاعران معاصر بیشتر با مخاطب عام و مسائل روزمره درگیر هستند. این تفاوت، بازتاب شرایط اجتماعی، تاریخی و سیاسی هر کشور است، اما در هر دو مورد، رودکی به عنوان مرجع و الهام‌ بخش شعر فارسی باقی مانده است.
جایگاه رودکی در شعر معاصر تاجیک و افغانستان، ترکیبی از الهام‌ بخشی، تثبیت زبان و سبک شعری، تأثیر محتوا و مضمون، و شکل‌دهی هویت فرهنگی و ملی است. رودکی نه فقط یک شاعر کلاسیک است، بلکه پلی است بین گذشته و حال که به شاعران معاصر کمک می‌کند شعر فارسی دری را با هویت فرهنگی و اجتماعی امروز تلفیق کنند.
در نهایت، می‌توان گفت که رودکی در شعر معاصر تاجیک و افغانستان، نه فقط نماد تاریخی، بلکه الهام‌ بخش زنده و جاری است. شاعران معاصر با الهام از او، هم میراث ادبی فارسی دری را حفظ می‌کنند و هم با مسائل و تجربیات مدرن مواجه می‌شوند. این جایگاه، اهمیت رودکی را نه فقط به عنوان شاعر، بلکه به عنوان ستون هویت فرهنگی و زبان فارسی دری نشان می‌دهد و باعث می‌شود که شعر فارسی در این کشور ها زنده، پویا و قابل لمس باقی بماند.