در بسیاری از مکاتب و محافل تحصیلی افغانستان، رشته ادبیات دری به گونه‌ای معرفی می‌شود که گویا اهمیت چندانی ندارد یا تنها برای کسانی مناسب است که در امتحان علمی و کانکور نمره بالایی کسب نکرده‌اند. حتی وقتی کسی پس از کانکور در رشته زبان و ادبیات دری قبول می‌شود، برخی افراد به شکلی تحقیرآمیز می‌گویند "وای، شاید نمره‌ اش کم بوده که در این رشته کامیاب شده است". این نوع نگاه نه تنها نادرست است بلکه باعث کم‌ ارزش شمردن یکی از شاخه‌های مهم فرهنگی و علمی کشور می‌شود. واقعیت آن است که رشته ادبیات دری، با تمام شاخه‌ ها و قابلیت‌ هایش، جایگاهی مهم و بنیادین در حفظ فرهنگ، زبان و تاریخ ملت دارد و نمی‌توان آن را با معیار های محدود تحصیلی یا نمره‌های کانکور سنجید.
رشته ادبیات دری، شامل مطالعه زبان، شعر، نثر، فرهنگ، تاریخ ادبیات و اصول نگارش و نقد ادبی است. دانشجویان این رشته نه تنها با آثار کلاسیک شاعران و نویسندگان بزرگ فارسی آشنا می‌شوند، بلکه مهارت تحلیل، نگارش خلاق، نقد ادبی و تفکر انتقادی را نیز کسب می‌کنند. این مهارت‌ ها برای توسعه فرهنگی و اجتماعی هر جامعه‌ای ضروری هستند. در واقع، فارغ‌ التحصیلان ادبیات دری، پل میان گذشته و حال زبان و فرهنگ ملی هستند و نقش مهمی در انتقال دانش، ادبیات و ارزش‌های انسانی به نسل‌ های بعد ایفا می‌کنند.
متأسفانه نگاه منفی به رشته ادبیات دری در بسیاری از مکاتب افغانستان ریشه در ناآگاهی نسبت به اهمیت علمی و فرهنگی این رشته دارد. دانش‌ آموزان و حتی برخی والدین تصور می‌کنند که تحصیل در ادبیات دری کم‌ ارزش است یا تنها برای افرادی مناسب است که در دروس ریاضی، علوم یا امتحانات رقابتی موفق نبوده‌ اند. این نگاه، نه تنها اشتباه است، بلکه موجب می‌شود دانش‌آموزان مستعد و علاقه‌مند به زبان و ادبیات، انگیزه و اعتماد به نفس خود را از دست بدهند.
در واقع، رشته ادبیات دری مجموعه‌ ای از مهارت‌ های علمی و عملی است که در بسیاری از حوزه‌ ها قابل استفاده هستند. مهارت‌ های تحلیلی، نقد و نگارش حرفه‌ای، توانایی تحقیق و پژوهش، و تسلط بر زبان و ادبیات، زمینه‌های شغلی متنوعی برای فارغ‌ التحصیلان ایجاد می‌کنند. برای مثال، فارغ‌ التحصیلان ادبیات دری می‌توانند به عنوان معلم، پژوهشگر، نویسنده، ویراستار، مترجم، خبرنگار و در حوزه‌ های فرهنگی و رسانه‌ ای فعالیت کنند. همچنان، آنها می‌توانند در تألیف کتاب‌ های آموزشی، تحلیل ادبی و تحقیق درباره فرهنگ و تاریخ نقش داشته باشند. بنابراین، این رشته نه تنها ارزشمند است، بلکه مهارت‌ ها و دانش آن، قابلیت تأثیرگذاری در سطوح فردی، فرهنگی و اجتماعی را دارد.
یکی از دلایل اصلی کم‌ اهمیت جلوه دادن رشته ادبیات دری، فقدان آگاهی درباره جایگاه زبان و ادبیات در شکل‌دهی هویت فرهنگی و ملی است. زبان دری، به عنوان زبان ملی و رسمی کشور، نقش تعیین‌کننده‌ای در ارتباطات، آموزش و انتقال فرهنگ دارد. دانشجویان ادبیات دری با مطالعه آثار شاعران کلاسیک مانند سعدی، حافظ، فردوسی و خیام و نویسندگان معاصر، نه تنها با زبان زیبا و دقیق فارسی آشنا می‌ شوند، بلکه ارزش‌ های انسانی، اجتماعی و اخلاقی را نیز درک می‌کنند. این آموزه‌ها، علاوه بر جنبه‌ های فرهنگی، توانایی فرد را در تفکر انتقادی، تحلیل مسائل اجتماعی و بیان دقیق اندیشه‌ها افزایش می‌دهند.
فارغ‌ التحصیلان ادبیات دری می‌ توانند نقش مهمی در ترویج فرهنگ گفت‌وگو، نقد سازنده و توسعه فرهنگی ایفا کنند. آنها با تسلط بر مهارت‌ های نگارشی و تحلیلی، قادرند افکار و دیدگاه‌ های خود و دیگران را به شکل مؤثر بیان کنند و در جامعه فرهنگی و دانشگاهی تأثیرگذار باشند. این نقش‌ها در شرایطی که جامعه به توسعه فرهنگی و اجتماعی نیاز دارد، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار هستند. بنابراین، تحصیل در رشته ادبیات دری نه تنها کم‌اهمیت نیست، بلکه می‌تواند بستری برای رشد و توسعه فرهنگ، هویت ملی و توانمندسازی نسل‌های آینده باشد.
نگاه منفی و تحقیرآمیز نسبت به رشته ادبیات دری، علاوه بر تأثیر روانی بر دانش‌ آموزان و دانشجویان، باعث می‌شود که استعدادهای بالقوه در حوزه زبان و ادبیات از دست برود. بسیاری از دانش‌ آموزان علاقه‌ مند به نویسندگی، شعر، پژوهش و تحلیل ادبی، ممکن است به دلیل ترس از قضاوت‌ های اجتماعی، از انتخاب این رشته منصرف شوند و جامعه از حضور فعال و تأثیرگذار آنها محروم شود. این مسئله نه تنها به نفع فرد، بلکه به ضرر جامعه و فرهنگ ملی است، چرا که زبان و ادبیات، ستون‌ های هویت فرهنگی و اجتماعی هر کشور محسوب می‌شوند.
رشته ادبیات دری، علاوه بر ارزش‌ های فرهنگی، نقش مهمی در پرورش تفکر انتقادی و خلاقیت دارد. مطالعه آثار ادبی کلاسیک و معاصر، تحلیل متن‌ ها، بررسی سبک‌ های مختلف نوشتاری و یادگیری مهارت‌ های نگارش، توانایی دانشجویان را در تحلیل مسائل پیچیده و ارائه راهکار های خلاقانه افزایش می‌دهد. این مهارت‌ ها، در بسیاری از حوزه‌ های شغلی و اجتماعی قابل استفاده هستند و فارغ‌ التحصیلان ادبیات دری می‌توانند با تأثیرگذاری در رسانه‌ها، آموزش، نویسندگی و پژوهش، نقش مهمی در پیشرفت جامعه ایفا کنند.
جایگاه رشته ادبیات دری، از بسیاری از شاخه‌ های دیگر علمی و دانشگاهی کمتر دیده می‌شود، اما اهمیت آن در پرورش انسان‌ های متفکر، آگاه و مسئول قابل انکار نیست. این رشته نه تنها ابزار فهم تاریخ و فرهنگ کشور است، بلکه وسیله‌ای برای توسعه مهارت‌های تحلیلی، نگارشی و اجتماعی نیز محسوب می‌شود. در صورتی که جامعه به اهمیت این رشته آگاه شود، نگاه منفی و نادرست نسبت به آن کاهش می‌یابد و دانشجویان و فارغ‌ التحصیلان آن می‌توانند با اعتماد به نفس و انگیزه بالا، مسیر علمی و حرفه‌ای خود را دنبال کنند.
در پایان، می‌توان گفت که دست کم گرفتن رشته ادبیات دری، هم از نظر علمی و هم از نظر فرهنگی نادرست است. این رشته نه تنها توانایی ایجاد مهارت‌های تحلیلی، نگارشی و تفکر انتقادی را دارد، بلکه پایه‌ای برای حفظ و ترویج زبان، ادبیات و فرهنگ ملی است. فارغ‌التحصیلان ادبیات دری می‌توانند به عنوان آموزگاران اخلاق، نویسندگان، پژوهشگران و مروجان فرهنگ و هنر، نقش بسیار مؤثری در جامعه ایفا کنند. بنابراین، انتخاب این رشته نباید با نگاه تحقیرآمیز یا بر اساس نمره‌های کانکور سنجیده شود، بلکه باید با احترام به اهمیت فرهنگی، اجتماعی و علمی آن دیده شود.
رشته ادبیات دری، با تمام ارزش‌هایش، جایگاهی اساسی در جامعه دارد و نمی‌توان آن را با معیارهای محدود تحصیلی یا دیدگاه‌های سنتی سنجید. جامعه نیازمند آن است که نگاه منفی و تحقیرآمیز نسبت به این رشته تغییر کند تا نسل‌های آینده با انگیزه و علاقه به زبان، ادبیات و فرهنگ خود بپردازند و ارزش‌های انسانی و اجتماعی را در زندگی شخصی و جمعی خود تقویت کنند. آموزش، فرهنگ‌سازی و معرفی موفقیت‌های فارغ‌التحصیلان ادبیات دری می‌تواند به تغییر این نگاه نادرست کمک کند و نشان دهد که این رشته، از بسیاری از شاخه‌های دیگر، ارزشمندتر و تأثیرگذارتر است.