در بسیاری از جوامع، دیدگاهی رایج وجود دارد که فرزندان را بر اساس ویژگی‌ ها یا رفتار های والدین شان قضاوت می‌کنند؛ به‌طوری که گفته می‌شود اگر پدر یا مادر فردی رفتار های منفی، مشکلات اخلاقی یا شغلی پایین داشته باشد، فرزند نیز احتمالاً همان مسیر را خواهد رفت. این نگرش که به اصطلاح عام (رسم نسب) نامیده می‌شود، نه تنها نادرست و غیرمنصفانه است، بلکه می‌تواند تبعات روانی و اجتماعی شدیدی برای فرزندان ایجاد کند. فرزندانی که تلاش کرده‌ اند مستقل از گذشته خانوادگی خود زندگی کنند، اغلب با برچسب‌ ها و پیش‌داوری‌ های اجتماعی مواجه می‌شوند، حتی اگر تحصیل‌کرده، اخلاق‌ مدار و مسئول باشند.
ریشه‌ های اجتماعی و تاریخی این دیدگاه به سنت‌ ها و فرهنگ‌ های قدیمی بازمی‌گردد. در جوامع سنتی، خانواده به عنوان واحد اجتماعی مرکزی اهمیت بسیاری داشت و ویژگی‌ ها، رفتارها و جایگاه اجتماعی فرزندان اغلب با موقعیت و رفتار والدین مرتبط تلقی می‌شد. این نگرش ناشی از عوامل مختلفی بود؛ از جمله تقلید و الگوگیری کودکان از والدین، تأثیر اقتصادی و اجتماعی خانواده در فرصت‌ های آموزشی و شغلی فرزندان و همچنان نگرش‌ های فرهنگی که ویژگی‌ های اخلاقی، شغلی یا اجتماعی والدین را به عنوان بخشی از سرنوشت فرزندان تلقی می‌کرد. با این حال، این دیدگاه‌ ها اغلب به تعمیم‌ های نادرست و پیش‌داوری‌ های اجتماعی منجر می‌ شوند و فرزندان مستقل و موفق را نادیده می‌گیرند.
از نظر علمی، درست است که جنتیک و وراثت می‌تواند بر برخی ویژگی‌ های جسمی، هوشی و حتی شخصیتی تأثیرگذار باشد. برخی استعداد های هوشی، بیماری‌ های ارثی و تمایلات رفتاری ممکن است از والدین به فرزند منتقل شود. با این حال، تحقیقات روانشناسی و جامعه‌ شناسی نشان می‌دهد که محیط، آموزش، تجربه‌ های اجتماعی و تصمیمات فردی نقش بسیار مهم‌ تر و تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری شخصیت و رفتار فرزندان دارند. به عبارتی، هرچند جنتیک می‌تواند یک زمینه فراهم کند، اما انتخاب‌ های شخصی، فرهنگ، تحصیل، دوستی‌ها و محیط اجتماعی تأثیر بسزایی در مسیر زندگی فرد دارند. بنابراین، برچسب‌ زدن به فرزند بر اساس گذشته یا ویژگی‌ های والدین، نادرست و غیرمنطقی است.
تحقیقات روانشناسی نشان داده‌اند که افراد می‌توانند با تلاش آگاهانه، آموزش و تمرین‌ های شناختی و رفتاری، بسیاری از الگوهای منفی خانوادگی را تغییر دهند. حتی اگر والدین فردی رفتارهای پرخطر، غیرمسئولانه یا آسیب‌رسان داشته باشند، فرزند می‌تواند با یادگیری مهارت‌ های اجتماعی، تحصیل و تربیت اخلاقی، مسیر متفاوت و موفقی برای خود ایجاد کند. نمونه‌ های فراوانی در تاریخ و جامعه وجود دارد که فرزندانی با والدین مشکل‌دار، توانسته‌اند مسیرهای موفقیت و پیشرفت را طی کنند. این واقعیت نشان می‌دهد که گذشته خانواده تعیین‌ کننده سرنوشت فرزند نیست و پیش‌ داوری‌های اجتماعی مبنی بر اینکه "فرزند مانند والدین خواهد شد" فاقد پایه علمی است.
نسبت دادن ویژگی‌های والدین به فرزندان، علاوه بر نادرست بودن، می‌تواند آسیب‌های جدی ایجاد کند. فرزندانی که دائماً با پیش‌داوری‌های اجتماعی مواجه هستند، ممکن است اعتماد به نفس خود را از دست بدهند و احساس کنند که توانایی و شایستگی واقعی ندارند. این برچسب‌ ها می‌توانند موجب استرس، اضطراب و حتی افسردگی شوند و فرصت‌ های تحصیلی، شغلی یا اجتماعی فرزندان را محدود کنند. علاوه بر این، این کلیشه‌ ها باعث می‌شوند افراد با استعداد و تلاشگر از جامعه طرد شوند یا نادیده گرفته شوند و به نوعی نابرابری اجتماعی را تشدید می‌کنند.
با توجه به روانشناسی انسانی، انسان‌ ها توانایی تغییر مسیر زندگی خود را دارند. حتی اگر والدین فردی مشکلات اخلاقی، اجتماعی یا اقتصادی داشته باشند، فرزند می‌تواند با تصمیم‌ گیری آگاهانه، رفتار اخلاقی، تحصیل و تلاش، مسیر متفاوتی را انتخاب کند. این توانمندی انسانی، اساس فلسفه آزادی و مسئولیت فردی است. قضاوت اجتماعی که می‌گوید اگر والدین بد باشند، فرزند نیز بد خواهد بود، نه تنها علمی و منطقی نیست، بلکه با مفهوم توانمندی فردی و آزادی انتخاب انسان در تضاد است.
برای کاهش اثرات منفی این کلیشه‌ ها، راهکار هایی وجود دارد. آموزش اجتماعی و فرهنگی می‌تواند آگاهی جامعه را درباره تأثیر محیط، انتخاب فردی و اهمیت عدم تعمیم ویژگی‌ های والدین به فرزندان افزایش دهد. تقویت اعتماد به نفس فرزندان و تشویق آن‌ ها به تحصیل، فعالیت‌ های اجتماعی و توانمندسازی فردی نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. ارائه حمایت روانشناختی و مشاوره‌ای می‌تواند به فرزندان کمک کند تا با پیش‌داوری‌ های اجتماعی و فشارهای خانوادگی مقابله کنند. همچنان، معرفی داستان‌ های موفقیت واقعی از فرزندانی که با تلاش خود مسیر متفاوتی از والدینشان ایجاد کرده‌اند، می‌تواند به تغییر نگرش جامعه کمک کند.
گریه، تلاش برای تحصیل، فعالیت‌ های اجتماعی یا انتخاب مسیر زندگی مستقل، همه نمونه‌ هایی از توانمندی و تصمیم فردی هستند که نباید بر اساس گذشته خانوادگی قضاوت شوند. فرزندانی که تلاش می‌کنند مستقل از والدین خود مسیر اخلاقی، تحصیلی و اجتماعی متفاوتی را دنبال کنند، سزاوار حمایت و تشویق هستند و نه سرزنش و برچسب زدن. نگاه علمی و روانشناختی نشان می‌دهد که تصمیمات آگاهانه، توانمندی فردی، محیط آموزشی و تجربه‌ های اجتماعی نقش بسیار پررنگی در شکل‌ دهی شخصیت و موفقیت افراد دارند و قضاوت‌ های سنتی تنها موجب محدودیت، فشار روانی و نادیده گرفتن استعداد های انسانی می‌شوند.
نتیجه آنکه رسم بد نسب و برچسب‌زدن به فرزندان بر اساس ویژگی‌ های والدین، یک نگاه نادرست، غیرعلمی و آسیب‌زا است. جنتیک ممکن است زمینه‌ای فراهم کند، اما انتخاب فردی، تلاش، آموزش و محیط اجتماعی نقش تعیین‌ کننده و قابل توجهی دارند. فرزندان می‌توانند مستقل از گذشته خانوادگی، مسیر زندگی خود را بسازند و حتی از خانواده‌ های مشکل‌دار نمونه‌ های موفق و اخلاقی پدید آورند. تغییر نگرش اجتماعی و فرهنگی نسبت به این موضوع، ایجاد فرصت‌ های برابر و سلامت روانی افراد را تضمین می‌کند و باعث می‌شود جامعه‌ای همدل‌تر، عادلانه‌تر و پویاتر شکل گیرد.